Thuis
Contacten

    Hoofdpagina


Universiteit van Amsterdam Afstudeerseminar

Dovnload 225.26 Kb.

Universiteit van Amsterdam Afstudeerseminar



Pagina5/6
Datum05.12.2018
Grootte225.26 Kb.

Dovnload 225.26 Kb.
1   2   3   4   5   6

4. Resultaten


In dit hoofdstuk wordt getracht een antwoord te geven op de onderzoeksvraag door verschillende wetenschappelijke artikelen te analyseren. Er is nog weinig onderzoek gedaan naar de invloed van de Zuid-Afrikaanse pers en het verband met de escalatie van het conflict in 2008. Er zullen verschillende artikelen met elkaar vergeleken worden die zijn gepubliceerd na de afschaffing van de apartheid in 1994. Alleen de geschreven pers wordt in deze artikelen onderzocht, omdat er bijna geen onderzoek is gedaan naar de invloed van televisie en radio.

De Zuid-Afrikaanse pers


Media zijn over algemeen niet neutraal, media verspreiden ideologieën of er wordt gepubliceerd in het voordeel van specifieke machtsrelaties (Duncan 1996). Duncan (1996) verklaart dat racisme voortdurend voorkomt en wordt herhaald in de Zuid-Afrikaanse geschreven pers. Als het gaat om representatie van immigranten in de media, is het niet alleen belangrijk wat er geschreven wordt maar ook hoe er over geschreven wordt. Volgens Harris (2001) blijkt uit verschillende onderzoeken dat in de Zuid-Afrikaanse geschreven pers buitenlanders op een negatieve en stereotyperende manier voorkomen in de berichtgeving. Verschillende nieuwsberichten in de pers bevatten een overwegend vijandige houding als het gaat om immigranten. In deze negatieve nieuwsberichten worden migranten vaak gekoppeld aan misdaad, armoede, werkloosheid en hoge sociale kosten.

Danso en Mcdonald (2001) hebben onderzoek gedaan naar de invloed van de geschreven pers in Zuid-Afrika. Hiervoor hebben ze artikelen uit Zuid-Afrikaanse in het Engels geschreven kranten geanalyseerd. Deze artikelen zijn gepubliceerd tussen 1994 en 1998 en het betreft alleen artikelen die gaan over migratie. Ze proberen een relatie vast te stellen tussen negatieve berichtgeving over immigranten, negatief overheidsbeleid ten opzichte van migranten en xenofobie. Ook volgens Danso en Mcdonald (2001) is vooral de geschreven pers onder vuur komen te liggen als het gaat om het aanwakkeren van xenofobie. In een vervolgstudie op het onderzoek van Danso en McDonald (2001) vergelijken Jacobs en McDonald (2005) artikelen uit Zuid-Afrikaanse Engels geschreven dagbladen die zijn gepubliceerd van 2000 tot 2005. Net als in het onderzoek van Danso en McDonald (2001) worden de artikelen geanalyseerd op xenofobie en eenzijdige berichtgeving. Omdat vreemdelingenhaat niet binnen de grenzen blijft, worden in dit onderzoek ook media van buurlanden in zuidelijk Afrika vergeleken. Bij beide onderzoeken dient rekening gehouden te worden met het feit dat in zuidelijk Afrika veel analfabeten bevinden die dus niet de krant kunnen lezen. Toch zijn er miljoenen die wel kunnen lezen en wordt het nieuws alsnog snel verspreid via families en andere sociale groepen (Jacobs & McDonald, 2005). De krant is vooralsnog het medium met het grootste bereik en beïnvloedt daarmee ook de radio en televisie. Hoewel Engelse kranten de grootste invloed hebben bestaan er ook nog kranten in andere talen zoals Afrikaans, Frans en Portugees. In deze literatuurstudie houden we alleen rekening met de resultaten met betrekking tot Zuid-Afrika.

In het onderzoek van Harris (2002) blijkt dat Afrika en andere Afrikaanse landen in het algemeen negatief geportretteerd wordt. Afrika wordt niet als een geheel van culturen van verschillenden landen gezien maar als het door problemen geteisterde noorden. Een plaats waar armoede, oorlog en ellende heersen. Buitenlanders zouden massaal de grens overtrekken naar het betere Zuid-Afrika. In de media wordt dit bericht als:
African foreigners flooding into South Africa.” (Harris, 2002, p. 175)
Dit zijn berichten die chaos en ordeverstoring oproepen bij het publiek. In de media worden vreemdelingen vaak aangeduid als ‘illegals’ wat in Zuid-Afrika meteen ook criminaliteit impliceert. De buitenlanders zouden een gevaar zijn voor de volksgezondheid en daarmee ook voor de Zuid-Afrikaanse natie. Over het algemeen worden volgens Harris (2002) buitenlanders neergezet als een bedreiging voor het proces van opbouw na de afschaffing van de apartheid.

Xenofobie in geschreven pers


In het onderzoek van Danso en Mcdonald (2001) zijn Engelse artikelen in de Zuid-Afrikaanse pers met betrekking tot immigratie geanalyseerd. De artikelen worden gerangschikt op basis van een positieve of negatieve houding ten opzichte van migranten, vervolgens wordt onderzocht hoe dit taalkundig tot uiting komt. Er kan op twee manieren geschreven worden over immigranten in Zuid-Afrika. Ten eerste wordt er op een negatieve manier geschreven over immigranten, er wordt gepleit voor uitzetting en strenge maatregelen. Dit is berichtgeving die slecht onderbouwd is, kritiekloos is en waarin de problemen herhaald en benadrukt worden. Daar tegenover staat positieve berichtgeving die probeert de positieve kanten van arbeidsmigratie te benadrukken en kritisch bericht te geven.

De huidige wet die immigratie controleert, vertegenwoordigt ook de anti-immigranten gevoelens van Zuid-Afrika. ‘The aliens control act’ (Danso & McDonald, 2001) is de naam van de wet die de huidige ideologie van angst en uitbuiting impliceert. De media zou uitspraken van politici die een negatieve strekking wat betreft migratie hebben, kritiekloos publiceren. Deze uitspraken worden overgenomen en juist bevonden door beleidsmakers van het land, dit in combinatie met een bevooroordeelde bevolking versterkt het gevoel van xenofobie. De geschreven Engelse media in Zuid-Afrika zijn niet geheel onbevooroordeeld. Reportages zijn vaak sensatiebelust en negatief als het gaat om berichtgeving over migranten. Met een overvloed aan statistieken wordt het publiek slecht geïnformeerd over de complexe situatie in Zuid-Afrika. De lezer wordt niet bewust gemaakt van de onderliggende ontwikkelingen op economische en politiek gebied. Door sensationele berichtgeving wordt de lezer vooral bewust gemaakt over wat immigranten veroorzaakt zouden hebben (Danso & McDonald, 2001).

Sinds de afschaffing van de apartheid is er sprake van eenzijdige berichtgeving overgoten van xenofobie, Harber (2008) vraagt zich af hoe de Zuid-Afrikaanse kranten de eerste dagen van de escalatie in mei 2008 versloeg. De twee grootste kranten uit Johannesburg, The Daily Sun en The Star worden met elkaar vergeleken. The Daily Sun is een tabloid krant voor het grote publiek die de laatste jaren is uitgegroeid tot het grootste dagblad van Zuid-Afrika. In de berichtgeving van de gewelddadige week in mei 2008 valt meteen op hoe niet-Zuid-Afrikanen genoemd worden. Net als de in immigratiewet worden in deze krant buitenlanders geschaard onder de naam ‘Aliens’. Kopjes met als titel: ‘War against aliens’ zijn geen uitzonderingen. Het benadrukken dat vreemdelingen buitenstaanders zijn, verschillend, vreemd en dus geen deel van de rest zijn, is precies wat er gebeurt als het woord ‘Alien’ gebruikt wordt. Door het geweld als oorlog te bestempelen wordt er geïmpliceerd dat het land verdedigd moet worden tegen de invasie van ‘Aliens’. In de eerste dagen na de uitbraak van geweld lag de focus van deze krant op Zuid-Afrikanen die in gevaar waren en uit moeten kijken om niet voor buitenlander aangezien te worden.
Be very careful… don’t look or act like a foreigner.’ (Hassim, Kupe & Worby, 2008, p.162)
The Daily Sun rept geen woord over eventuele kritiek op al het geweld tegen vreemdelingen (Harber, 2008). In plaats daarvan geeft de krant redenen waarom er zoveel geweld tegen de buitenlanders is. Een veroordeling van de plunderingen en moorden ontbreekt. In plaats daarvan is er begrip voor de Zuid-Afrikanen en waarom ze vreemdelingen haten. De hoge werkloosheid, corruptie, behuizing en gebrek aan overheidsbeleid zijn redenen die The Daily Sun gebruikt om de xenofobie te rechtvaardigen. Vreemdelingen waren niet zomaar ‘aliens’, ze zijn criminele ‘aliens’. Pas na twee weken werd het geweld veroordeeld in een column van de redacteur, sindsdien werden vreemdelingen ook niet meer als ‘alien’ bestempeld in de krant. The Daily Sun geeft een kijk in het leven van de townships als geen andere krant. De frustratie en woede van de bevolking zou massaal tot uiting komen in een gezamenlijk gewelddadig protest. The Daily Sun weerspiegelt deze frustratie en woede in zijn reportages. Hoewel dit de realiteit betreft gaat het hier om schokkende en aanstotelijke berichtgeving. De krant publiceert stukken van ontwikkelingen die in andere kranten alleen gepubliceerd worden als het tot een crisis komt.

De tweede krant van Zuid-Afrika the Star, is geen tabloid en richt zich op de middenklasse. Vanaf het uitbreken van het geweld versloeg de krant betrouwbaar nieuws dat vanaf de plek van het geweld werd verslagen. Met een team van schrijvers en fotograven werden de ontwikkelingen nauwkeurig bijgehouden en uitgebracht. Het betrof dramatische verslaggeving, vooral gericht op de slachtoffers. De verhalen zijn niet partijdig en bevatten veel achtergrond informatie. In de reportages werd aandacht geschonken aan de verhalen van de slachtoffers. Dit kwam tot uiting zowel in de fotografie als in de geschreven berichtgeving. The Star was één van de twee kranten die aandacht schonk aan het verhaal van Ernesto Nhamuave, de Zimbabwaan die levend werd verbrand voor de ogen van de camera’s.

Aan de andere kant worden de daders beschreven. In The Star worden ze vaak beschreven als ‘mob’ (menigte) en worden daarnaast vaak beschreven als bloedlustig en gangsters. In tegenstelling tot The Daily Sun worden aanstichters van xenofobie nauwelijks genoemd. The Star was vrij snel in het veroordelen van het geweld maar het werd niet meteen duidelijk gemaakt wie de daders waren en wat hun motieven waren. In de weken na de uitbarsting van het conflict werd aandacht geschonken aan de humanitaire crisis die was ontstaan. Afbeeldingen van jonge vluchtelingen moesten de sympathie van de lezers opwekken. Ook werd een stuk gepubliceerd met wat de oorzaken zouden kunnen zijn en hoe het nu verder moest in de toekomst.

De verschillen tussen de twee kranten zijn duidelijk. The Daily Sun ziet de Zuid-Afrikanen als slachtoffers en legaliseert het geweld op de buitenlanders terwijl The Star de buitenlanders als slachtoffers zag en een charme offensief lanceerde.


Redenen xenofobie in journalistiek


De negatieve representatie van buitenlanders gebeurt op twee manieren (Dolan & Reitzes, 1996). Ten eerste gebeurt dit door de media zelf, en ten tweede door degene die in de media aan het woord worden gelaten. Als het gaat om berichtgeving in relatie tot migranten, krijgen bepaalde instanties meer ruimte in de media dan de migranten zelf. Vreemdelingenzaken, de politie en defensie worden veel vaker geciteerd dan migranten laat staan specialisten die onderzoek doen naar immigratie. Dit geeft een asymmetrische verdeling van mediaruimte, waardoor andere opinie niet of nauwelijks aan bod komen. Het Zuid-Afrikaanse publiek komt niet in aanraking met nieuws uit het buitenland of inzichten vanuit de wetenschap. Dit is belangrijk want als in de media alleen dezelfde instanties in de berichtgeving over immigranten voorkomen, dan krijgt het publiek over het algemeen negatief nieuws over migranten te horen. Het gaat niet alleen om wie er voor commentaar zorgt, het gaat ook om framing van het mediabericht (Sylvester, 1999). Ook uit ingezonden brieven van lezers in kranten is een negatieve houding ten opzichte van ‘illegalen’ terug te vinden (Minnaar & Hough, 1996). Illegalen zijn betrokken bij misdadige activiteiten, overname van de steden, het in bezit nemen van de huisvesting, het inpikken van banen en illegalen zijn bereid om voor minder loon te werken waardoor hun strijd voor beter salaris kansloos is.

Ook Jacobs en McDonald (2005) geven een aantal redenen voor xenofobie in de media. Xenofobie komt veel voor in Zuid-Afrika en daarom dus ook in de media; het is een afspiegeling van de realiteit. Journalisten of redacteurs geven hun interpretatie of visie aan een verhaal over hoe zij de realiteit ervaren. Daarnaast zijn veel kranten extreem afhankelijk van audiovisuele nieuws media als het gaat om nieuwe items. Na de afschaffing van apartheid nam de concurrentie extreem toe door het aantal nieuwe dagbladen op de markt. Hierdoor namen de inkomsten af, met name de reclame inkomsten die belangrijk zijn voor de inkomsten van een krant. Door gebrek aan geld neemt de kwaliteit van de reportages af, er is weinig variatie omdat er geen geld is om zelf journalisten op pad te sturen. Daarnaast is een reden waarom veel xenofobie in de Zuid-Afrikaanse media voorkomt de opkomst van tabloid. Deze tabloid kranten richten zich op sensationeel nieuws om meer kranten te verkopen. Als missie richten deze kranten zich op de hoogopgeleide zwarte lezers, maar ondertussen lijken deze kranten steeds meer op Engelse tabloids met overwegend onderwerpen als seks, sport en criminaliteit.


Afname


Niet alle berichtgeving over immigranten is negatief (Danso & McDonald, 2001). In de loop der jaren word meer aandacht besteed aan achtergrondverhalen en meer kwalitatieve reportages. Toch wordt er niet geïnvesteerd in het verhogen van de kwaliteit in de berichtgeving betreffende migratie. Door de grote dagbladen in Zuid-Afrika wordt geen extra aandacht besteed aan het onderwerp door bijvoorbeeld specialisatie van journalisten. Persvrijheid mag natuurlijk niet in gevaar komen maar media hebben wel de verantwoordelijkheid om berichtgeving, als het gaat om migratie meer in balans te brengen.

Ook in het onderzoek van Jacobs en McDonald (2005) kwam er veel xenofobie in de berichtgeving voor. Maar vergeleken met het onderzoek van Danso en McDonald (2001) is er wel sprake van een afname. Hier worden een aantal redenen voor gegeven. Ten eerste is na meer dan een decennia na de afschaffing van de apartheid immigratie niet meer een nieuwe kwestie in Zuid-Afrika. De enorme vloedgolf aan immigranten na 1994 kwam als een schok voor de Zuid-Afrikaanse bevolking die gewend waren geraakt aan hun isolement. Na tien jaar heeft zowel de bevolking als de journalistiek meer begrip gekregen voor de grensoverschrijdende activiteiten. Een tweede reden is dat toch meer redacties de berichtgeving over migratie professioneler aanpakken. Door onder andere journalisten uit buurlanden aan te nemen willen redacties een redactie gespecialiseerd op migratie opbouwen. Ten derde stelt de overheid zich meer liberaal op als het gaat om migratiebeleid, waardoor ook de pers zich meer liberaal tegenover dit issue kan opstellen. Als vierde wordt het panafrikanisme genoemd als reden voor beter ontwikkeld nieuws. Panafrikanisme creëert nieuwe politieke, culturele en economische verplichtingen voor heel Afrika, oftewel een ´Global African Community´. Tot slot wordt de toenemende vraag naar geschoold en ongeschoold personeel vanuit buurlanden genoemd als reden genoemd voor de afname voor xenofobie in de media. Er wordt meer druk op media instanties uitgeoefend zodat er een betere sfeer in de berichtgeving wordt gecreëerd als het gaat om migranten.



1   2   3   4   5   6

  • De Zuid-Afrikaanse pers
  • Xenofobie in geschreven pers
  • Redenen xenofobie in journalistiek
  • Afname

  • Dovnload 225.26 Kb.