Thuis
Contacten

    Hoofdpagina


Voorwoord De hiernavolgende tekst bevat de Latijnse tekst van het examenpensum 2016

Dovnload 0.73 Mb.

Voorwoord De hiernavolgende tekst bevat de Latijnse tekst van het examenpensum 2016



Pagina8/10
Datum12.03.2017
Grootte0.73 Mb.

Dovnload 0.73 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10



H11 – DE BESTEMMING BEREIKT Aeneis 7 (De bestemming bereikt) > 7.133-140 (p.183); De bestemming bereikt (4)

133 Nunc pateras libate1005 Iovi precibusque vocate

134 Anchisen1006 genitorem, et vina reponite mensis1007.’

135 Sic deinde effatus1008 frondenti tempora ramo1009

136 implicat et geniumque1010 loci primamque deorum

137 Tellurem1011 Nymphasque et adhuc ignota1012 precatur

138 flumina, tum Noctem1013 Noctisque orientia signa

139 Idaeumque1014 Iovem Phrygiamque ex ordine matrem1015

140 invocat, et duplices caeloque Ereboque parentes1016.



Breng(t) nu plengoffers aan Jupiter en roep(t) met gebeden

mijn vader Anchises, en zet wijn op de tafels.”

Nadat hij zo heeft gesproken, omkranst hij vervolgens met een groene tak zijn slapen

en bidt tot de beschermgeest van de plaats en als eerste van de goden tot

Tellus en de Nimfen en de nog onbekende rivieren,

dan roept hij de Nacht aan en de opkomende tekens/sterren van de Nacht

en Jupiter van de Ida en volgens de juiste volgorde de Phrygische moeder,

en zijn beide ouders1017 in de hemel en de Erebus.





H11 – DE BESTEMMING BEREIKT Aeneis 7 (De bestemming bereikt) > 7.141-147 (p.183); De bestemming bereikt (5)

141 Hic1018 pater omnipotens1019 ter caelo clarus ab alto

142 intonuit1020, radiisque ardentem1021 lucis et auro1022

143 ipse1023 manu quatiens1024 ostendit ab aethere1025 nubem.

144 Diditur1026 hic subito Troiana per agmina rumor

145 advenisse diem quo debita moenia condant1027.

146 Certatim instaurant1028 epulas1029 atque omine magno

147 crateras laeti statuunt et vina1030 coronant1031.


Toen donderde de almachtige vader driemaal helder vanuit de hoge hemel,

en zelf toonde hij, hem met zijn hand schuddend, een met gouden lichtstralen

brandende wolk vanuit de hoge hemel/de aether.

Dan verspreidt zich (wordt verspreid) door de Trojaanse groepen plotseling het gerucht



dat de dag is gekomen om de voorbestemde stad/muren/de stad waarop ze recht hebben te stichten. Om het hardst richten ze een maaltijd aan en door het grote/belangrijke voorteken opgetogen zetten ze mengvaten neer en omkransen de wijn.



1 in zijn prooemium vroeg een dichter traditioneel om inspiratie aan een hogere macht: hij had een hele klus te klaren. Homerus, Apollonius Rhodius, Theocritus en Callimachus deden dat ook. Vergilius neemt duidelijk Homerus als grote voorbeeld, maar maakt van diens werken Ilias en Odyssee wel zijn eigen creatie. Er is geen sprake van imitatio, wel van aemulatio (zie inleiding). Niet alleen in het begin, maar door de hele Aeneis heen. Vergilius vraagt dus wel inspiratie, maar niet in het eerste vers zoals Homerus. Dat is dus een kwestie van conventie. Ook inhoudelijk barst het van de links naar Homerus, subtiele links. Arma verwijst naar de strijd die Aeneas moet voeren in zijn nieuwe vaderland, terwijl Homerus het in de Ilias natuurlijk heeft over de Trojaanse oorlog. Arma kennen we natuurlijk uit alle woordenlijstjes als wapens, verdedigingswapens zelfs. De keuze het hier te vertalen als wapenfeiten heeft te maken met het idee dat wapenfeiten directer doet denken aan oorlog, en dat is de term die het bruggetje vormt tussen Ilias (al gaat die over de wrok van Achilles gedurende de laatste vijftig dagen van die tien jaar oorlog) en deze Aeneis. Arma is dan ook niet precies hetzelfde als bellum (wel in vers 5!), maar heeft wel raakvlakken in de betekenis: gevalletje van metonymia dus

2 als arma verwees naar een oorlog (maar een andere dan de Trojaanse), dan zal virum ook wel verwijzen naar een andere persoon dan Odysseus. Met weer de nodige nuances is dat juist. Virum gaat over Aeneas. Let op de respectievelijke chronologieën! Bij Homerus is er eerst een oorlog, daarna gaat het over de terugweg van Odysseus. Bij Vergilius hebben we eerst de beschrijving van een man die heel veel meemaakt en daarna pas een oorlog. Dat riekt naar de mogelijkheid van een chiasme. Sterker, nog: meerdere chiasmes! Een andere term die hiervoor vaak gebruikt wordt is spiegelen. Stel je in: oorlog man | man oorlog het verticale streepje als een spiegel voor die het beeld niet terug projecteert, maar aan de andere kant van de spiegel. Een chiasme is dan het perfecte stijlmiddel. Het mooiste voorbeeld komt voor bij Ovidius. Die vertelt in Metamorfoses IV over de tragische liefdesgeschiedenis van Pyramus en Thisbe. Het arme meiske mag van haar ouders haar mattie niet ontmoeten. Ze kunnen gelukkig door een spleet in de muur tussen hun huizen met elkaar flemen en aan droge liefde doen. Ovidius meldt dan briljant in vers 71 hoe Thisbe aan de ene kant van die muur is gaan staan en Pyramus aan de andere. Dicht bij elkaar, maar toch door een muur gescheiden en gedwarsboomd: ubi constiterant hinc Thisbe, Pyramus illinc (zodra hierheen Thisbe was gaan staan, Pyramus daarheen) waarbij de komma achter Thisbe de geweldige rol speelt van de muur! Er had daar ook | kunnen staan! Wij weten natuurlijk dat dat een adversatief asyndeton is, maar dat wist Vergilius toen nog niet. En let eens op dat prachtige chiasme: hinc (a) Thisbe (b) Pyramus (b) illinc (a). Snif, snif

Vergilius gebruikt dan in al deze aanpassingen nog wel gewoon eerst arma en daarna pas virum. Alsof hij je voortdurend bij de les wil houden. De Aeneis was voor de geëngageerde luitjes smikkelen en smullen, voor de ambachtsman op de hoek en voor de slaven leestechnisch niet om door te komen



3 afwijkend – maar dat zijn we met Vergilius inmiddels snel gewend – van zowel Ilias als Odyssee. Daar verzoekt de dichter middels imperativi (IMP) om steun, hier stelt Vergilius dat hij alles zelf gaat bezingen. Pas in vers 8 conformeert hij zich aan de epische conventie. Overigens is de term bezingen niet vreemd, hoor! De teksten werden in een bepaald min of meer melodisch aandoend ritme voorgedragen. Over het ritme, de dactylische hexameter, later meer

4 door deze bewuste vooropplaatsing van Troiae (waardoor het pronomen relativum qui niet natuurlijk op de tweede plaats komt) komt het vertrekpunt van Aeneas lineair/chronologisch vooraan te staan en zijn doel, Romae, in vers 7 helemaal achteraan. Overigens heeft Aeneas een missie en verlaat hij zijn vaderland daarvoor, terwijl Odysseus nou juist zijn vaderland Ithaca weer opzoekt

5 één van de allerbelangrijkste termen in de Aeneis! Het is fatum geweest dat Rome gesticht werd (eigenlijk Alba Longa, een stad die Aeneas’ zoon Ascanius stichtte, waaruit later door Romulus en Remus het grote Rome gesticht werd): zo presenteert Vergilius het, zo ziet ook Augustus zijn taak graag. Geen egotripperij, maar devoot het fatum zijn beslag laten krijgen, het fatum laten uitkomen. Geen sterveling, zelfs geen god, ook niet de machtige Jupiter kon het uitkomen van het fatum verhinderen. Er zijn een paar knoeperds van belangrijke termen (denk ook aan pietas), maar dit is er zeker eentje om nooit te vergeten!

6 enjambement komt veel vaker voor dan hier. Lavinia hoort bij litora, maar dat staat op de volgende versregel. Enjambement dus. Niet alle stijlmiddelen worden expliciet aangegeven in de tekst, dames en heren!

7 in twee PTC-zinnen vermeldt Vergilius nog wat nadrukkelijker dat de hoofdpersoon, Aeneas dus, na zijn vertrek uit Troje veel mee gemaakt heeft. In de eerste PTC-zin (iactatus) staat de man zelf centraal, van wie gemeld wordt dat hij door toedoen van de goden, met name Juno, over een flink stuk Middellandse zee heen en weer gemikt is. De man zelf, die in vers 1 met virum aangeduid was. In de tweede PTC-zin (passus) hebben we een link met de oorlog die hij moest voeren. Over oorlog was het in de eerste drie woorden van de Aeneis ook al gegaan: arma. Wie goed heeft opgelet, signaleert ook hier een chiastische opbouw: oorlog man | man oorlog. Correcte notatie: arma (a) virum (b) multum … superum (b) multa … passus (a). De toegevoegde tekstelementen saevae … t/

8



9



10



11



12



13



14



15



16



17



18



19



20



21



22



23



24



25



26



27



28



29



30



31



32



33



34



35



36



37



38



39



40



41



42



43



44



45



46



47



48



49



50



51



52



53



54



55



56



57



58



59



60



61



62



63



64



65



66



67



68



69



70



71



72



73



74



75



76



77



78



79



80



81



82



83



84



85



86



87



88



89



90



91



92



93



94



95



96



97



98



99



100



101



102



103



104



105



106



107



108



109



110



111



112



113



114



115



116



117



118



119



120



121



122



123



124



125



126



127



128



129



130



131



132



133



134



135



136



137



138



139



140



141



142



143



144



145



146



147



148



149



150



151



152



153



154



155



156



157



158



159



160



161



162



163



164



165



166



167



168



169



170



171



172



173



174



175



176



177



178



179



180



181



182



183



184



185



186



187



188



189



190



191



192



193



194



195



196



197



198



199



200



201



202



203



204



205



206



207



208



209



210



211



212



213



214



215



216



217



218



219



220



221



222



223



224



225



226



227



228



229



230



231



232



233



234



235



236



237



238



239



240



241


1   2   3   4   5   6   7   8   9   10

  • H11 – DE BESTEMMING BEREIKT Aeneis 7 (De bestemming bereikt) > 7.141-147 (p.183);
  • Troiae
  • Lavinia

  • Dovnload 0.73 Mb.