Thuis
Contacten

    Hoofdpagina


Woordenboek van de Tilburgse Taal Wil Sterenborg A

Dovnload 388.07 Kb.

Woordenboek van de Tilburgse Taal Wil Sterenborg A



Pagina1/4
Datum25.10.2017
Grootte388.07 Kb.

Dovnload 388.07 Kb.
  1   2   3   4



Woordenboek van de Tilburgse Taal

Wil Sterenborg

A

Copyright 2009-2010 Stichting Cultureel Brabant / CuBra / www.cubra.nl/wtt/



Deze internetversie van Wil Sterenborgs Woordenboek van de Tilburgse Taal is totstandgekomen met een subsidie van Stadsmuseum Tilburg en sponsor Perpetuum Eindhoven





aachste

achtste


telw.

B aachste

Btk aacht+st m aachste (blz.28); aachste/ achste

Btk achste naast aachste (blz.43.)

 

aacht

acht


telw.

Zèède göllie meej aachte? - Zijn jullie met z'n achten?

aachste - achtste

CR ... dèk tèùs aacht kènder hèb zitte;

BrSp zeuven èn meej de maaj aacht (vB TT '72) - je kunt me nog meer vertellen!

FVb as aawhoere troef is, kunde gij gerust aacht slaoge bieje

B aacht

 

aachter



achter

vz., bw.


ók de vurzitter stònd eraachter.- Ook de voorzitter stond erachter.

Himmòl aachter zaat de vurzitter aachter de tòffel.

Helemaal achteraan zat de voorzitter achter de tafel.

WBD aachterstal, potstal - achterstal (deel v.d.koestal dat ligt achter

de koeienstand, achter de mestgoot of achter de koedrempel)

WBD aachterse ketier links - linker achterkwartier v.d.koeie-uier

WBD aachterste ketier rèèchs - rechter achterkwartier v.d.koeie-uier

CR hij was aachter nèt zó glad as veur

CR dan hèdde gij al veul ... aachter de rug; ik stao der vierkaant aachter;

Kern aachter

WBD III.4.4:132 'achter'= eerstvolgend

SN Ik gao vanaovend es vruug aachter de gebraajde broek van ons Kee (290608)

 

aachteraaf

achteraf (lokaal en temporeel)

bw.

CR mar aachteraaf tòch nòg geluk gehad; löstere leerde aachteraaf;



CR aachteraaf bekeeke; en bietje aachteraaf (lokaal)-

MTW 'Aachteraaf kun de dè makkelek zègge, mant hè wont nogal aachteraaf.'

 

aachteraon

achteraan

bw.

BrSp. Aachteraon koomen as de klôote van d'èèrmelui (D'16) Spreekwoordelijke vergelijking. Varianten: ...kloten van Klabbeek (Breda 1892); Een arme mens en de kloten van een hond liggen achteraan (Deurne'87)



 

aachterbekaare

ook: aachtermekaare

bw

GG nor bèd zèkkoe, èn aachterbekaaren ôok



 

aachterdeur

achterdeur

zn

HvR lap èn leur komt aachter deur, dur de aachterdeur



het gewone volk komt achterom

 

aachtere

bw.

WBD III.1.1:210 'naar achteren moeten' = naar de wc moeten



 

aachterènd

achtereind

zn.

WBD achterènd, aachterènd (II:lOOO)(achter)einde v.d.ketting



 

aachterèùt

bw

achteruit



CR et stikt zen gat wèèd aachterèùt: (het is een behoorlijk eind lopen)

HvR alleej vurt, aachterööt - toe, ga achteruit;

 

aachterhaand

zn.


gez. óp de aachterhaand zitte - de laatste speelbeurt hebben (b.v.bij kaart-

spel.)


Bont op d'aachterhand zitte - de laatste speelbeurt hebben

Antw. ACHTERHAND znw.v. - Op de achterhand zitten - bij kaartspelers: de laatste moeten spelen.

 

aachterheene

bw.


achterna,achteraan

SN Ik ging der sebiet aaohterheene, mar hij pèèrde dertussenèùt (261008)

 

aachterhèùs

WBD bijkeuken (op de boerderij), ook 'moos', 'goot' of 'washèùs' genoemd.

Antw. ACHTERHUIS znw, o. - huis dat niet tegen de straat gebouwd is, maar achter de huizen der straat.

 

aachterkaant

achterkant, achterzijde

WBD achterste deel van het paard, ook genoemd 'krös' of 'broek'

 

aachtermekaare

ook: aachterbekaare

bw.

direct, meteen, op stel en sprong;



achter elkaar

Zègt dèttie aachtermekaare komt.- Zeg hem dat hij meteen moet komen.

HvR wènne kaojen hond; hij bèt aachterbekaare

FVb aachterbekaare, aachtermekaare - meteen, onmiddellijk

Bosch achtermekaore (Swanenberg: aachtermekare)

Biks Aachtermekaare, bijw. achter elkaar, meteen

 

aachternaom

achternaam, familienaam

Hoe hiet ie meej zenen aachternaom?

Antw. ACHTERNAAM znw.m. - familienaam, geslachtsnaam

 

aachterom

bw/zn


achterom , door de achterdeur

CR tegen iemand die zich als onmisbaar voordoet: 'As ik jou nie had en de vurdeur nie, dan moes ik aaltij aachterom.

Aachterom ist kèr(e)mes - laat de bewoners niet onnodig naar de voordeur komen; ga gerust achterom.

as we jou tóch nie han, èn de vurste deur nie, dan moesse we aaltijaachterom

 

WNT Als znw.: Dat gedeelte aan de achterzijde v.e. boerenstolp, waar des winters het jonge vee gestald wordt; soms als straatnaam.



Biks 'Aachterom' bijw.zn: Aachterom is 't kèrmis; Achteringang; ook: aachterum

Hees achterom (VIII:21)

 

aachteroover

achterover

bw.

MTW 'stommen aachteroover'- dom iemand



 

aachterötboere

ww., zw.


achteruitboeren, (langzaam) achteruitgaan (in zaken)

SN Vanaf dè hullieje paa öt de zaok is gegaon, heetie alleen mar aachter-

ötgeboerd. (080807)

aachterötboere - boerde(n) aachterèùt - aachterötgeboerd

Antw. ACHTERUITBOEREN - achteruitgaan in stoffelijken zin

WNT Achteruitboeren! Eigenlijk: Als boer slechte zaken doen; bij uitbreiding:in 't algemeen achteruitgaan in stoffelijke welvaart.

 

aachterötlôope

ww., st.


achteruitlopen

BrSp aachterèùtlôopen as en pèrd dè trèkt (vB TT '68) zienderogen achteruitgaan

WBD III.1.2:159 'achteruitlopen' = achteruitgaan

 

aachterste

bn/ zn

achterste



WBD (Hasselt) achterste wendakker (de het verst van de ingang af gelegen keerstrook voor de ploeg)

- de aachterste deur - de achterdeur

D'l6 aachterste - ik sloeg en vur z'nen aachterste (sic!)

WBD aachterste/ achterste dwarsbalk (II:952) (v.e. handweefgetouw)

WNT ACHTERSTE znw.onz., het mv. weinig in gebruik. Is het bnw. als znw. gebruikt. De achterste deelen v.h. lichaam in de nabijheid van den aars. Alleen in gemeenzamen stijl.

Goem. ACHTERSTE bn en zn.: Hij stond den achterste/ het achterste; het paard stond op zijn achterste pooten.

WNT Achterste: bij menschen en dieren: de achterste deelen v.h. lichaam,in de nabijheid van den aars.

 

aachterstèl

zn.

achterstel



WBD koej meej goej aachterstèl - koe met mooie billen, ook genoemd: 'vierkaante', 'schoon gedraajde', 'meej goej / mooje bille'

Goem. ACHTERSTEL, znw.m. - achterstallige schuld

 

aachtersteveure

bw

achterstevoren



WBD et kalf zit aachtersteveure, resp. 'gedraajd' - het kalf zit met de kop naar achter, dus verkeerd (vóór de geboorte.)

MTW 'aachtersteveure - vekeerd om bw - achterstevoren'

WBD III.4.4:309 'ten achterstevoren' = averechts, verkeerd

 

aachterwèèrk

zn.

achterstand in werkzaamheden, achterste, kont



In oew aachterwèèrk zèèn = Achter zijn met werk

CR ómdèk te wèèd in men aachterwèèrk zèè

BrSp te wèèd in zen aachterwèèrk zèèn - Te ver achter zijn met het werk.

Antw. ACHTERWERK znw. o. - In zijn achterwerk zijn - met iets ten achtere zijn

WNT ACHTERWERK: figuurlijke opvatting: Schertsende benaming voor het lichaamsdeel dat veelal het 'achterste' genoemd wordt.

 

aachtien

achttien

telw.


B aachtien

 

aachting

zn.

achting


 

aachtkaanteg

bn.


onbeholpen

MTW aachtkaantege zn - grof en onbehouwen iemand

FVb aachtkaanteg - onbeholpen, onbehouwen, lomp

Goem. ACHTKANTIG - achtvlakkig. Ook in de uitdr.'Nen

achtkantigen boer' - lompe, onbeschofte persoon.(Ned.achtkante boer)

Antw.VIERKANTIGE znw.m. - iemand met plompe manieren: 'ne vierkantigen boer.

ACHTKANTIG bvw.; fig. lomp, plomp van manieren, dom van voorkomen.

 

aachtuuremis

zn.

H.Mis van acht uur ('s morgens)



Antw.ACHTUREMIS znw.v. - Mis die ten 8 uren begint

 

Aadam

zn.

BrSp Witte wè Aadam dòcht, toen ie vur et irst zaat te poepe? (Hij dacht dat hij een staart kreeg) Reactie als iemand zegt- 'ik dacht ...'



WBD III.1.4:345 'adammen' = zwoegen

 

aadel

zn.

FVb meense van aadel hèbbe gin voor in der kont



 

aaf

bw

af



van

Gij wit er niks aaf = Jij weet er niets van.

Blèèfder aaf? - Blijf je eraf?

Blèèfter aaf! - Blijf eraf!

B aafkèèke - afkijken

CR van de slag aaf; gij bènt et bist aaf; óp et kèntje aaf;

CR dan bènder zôo van aaf; zôo ròkt iederêen van de straot aaf;

CR ge kèkt wèl blómzuut, óp et schèèle aaf; ik slao niks aaf as ...;

MTi 'ge wit ur niks aaf - je weet er niets van'

MTW 'den grotsten hits is ur naa wèl aaf - hij is nu wel bekoeld.'

Btk (blz.41) 'aaf/af' als ww-deel

WeijD Op krt.77 (van/ af) valt T juist in het 'af/aaf'-gebied; even zuidelijk heeft 'van' de overhand.

Bont AAF - (thans geheel verouderde bijvorm van) af.

WNT (suppl.) AAF (I) Deze vorm komt voor bij Marin (1717) en wordt opgegeven voor N.-Brab.

 

aaj, aajke mv.:aajer

zn.


ei

Hoe is oew aaj? - Hoe is je ei (zacht genoeg)?

uitdr. Èrges aajkes ónder lègge - overdreven ter wille zijn.

vB gez. Twaalf aajer èn dartien kèùkes - meevaller, buitenkansje

WBD mölkaaj - bebroed onbevrucht ei

WBD vèùl aaj - bebroed bevrucht ei

WBD aajke-tiet - ei (hs K 183)

CR As ik óp men liste bêene liep,dan wiere der bij mèn aajkes ónder geleej.

CR enen haos leej gin aajer; ak aajer ha; en hil kerwaaj, zón kaaw aaj;

CR Ge lègt jöllie moeder nogal in de watte Wies...

dè wèl dòkter, ze wòrdt gevierd as en vèùl aajke.

CR en geklooterd aaj;

gez.vB Et zèn gin aajer al rólle ze. (TT 172)

gez.vB aajkes verloore lègge -een erfenis regelen(MTW: een verkeerde bestemming geven.

Kern Ze droagt aaier in 't mèndje

DANB ge kunt hier aajer krèègen óp de mèrt; meej den doojer van en aaj

 

BrSp Et zèn gin aajer al rólle ze (vB TT '73) - Het wil niet vlotten; alles gaat even moeilijk.



BrSp De aajer verloore lègge (vB TT '72) - Niet kunnen beslissen over de erflating

BrSp Et van aajer maoke ('87) - Het bont maken.

BrSp Ksó wille dèggen aaj waart, dan kónde ók geleej wòrre (vB TT '7l) - Gezegd tegen iemand die wil rusten.

BrSp Twaalf aajer èn dartien kèùkes (vB TT '7l) - een buitenkansje

BrSp dè klòpt as twaalf aajer meej nen mikken bótteram (vB TT '70)

BrSp meej en lèg-aaj zitte (Si'70) - bedrogen uitkomen

BrSp ge moet et zèùpen óm en aaj nie bedèèrve (D'16) - waarschuwing tegen verkeerde zuinigheid (zuipen was een drank; zie aldaar)

HvR komdom daajer? - kom je om de eieren?

HvR aajer òf jong - kiezen of delen

FVb wèl aajer eete, ók al hèdde gin kiepe

FVb zó gezien as en vèùl aaj

FVb meej oew aajer nò Paose koome - te laat met een attentie aankomen

FVb aajer òf jong; et van aajer maoke; zo gezien as en vèùl aaj

FVb meej oew aajer nò de Paose koome

FVb en goej meens, mar ze moes en aajke lusse van en zwart kiepke (gezegd v.e. heel traag mens)

 

aajerbluumke, -blumke

zn.

dim.


FVb primula (primula veris - eersteling v.d. lente) = aajerblumke

Biks Aajesbluumkes - primula's

 

aajerdöpke

zn, dim.


eierdopje

 

  1   2   3   4

  • Woordenboek van de Tilburgse Taal Wil Sterenborg A

  • Dovnload 388.07 Kb.