Thuis
Contacten

    Hoofdpagina


Zo 15. 10. 17 – 15: 00 Concertzaal Masques

Dovnload 76.5 Kb.

Zo 15. 10. 17 – 15: 00 Concertzaal Masques



Datum25.10.2017
Grootte76.5 Kb.

Dovnload 76.5 Kb.

Zo 15.10.17 – 15:00

Concertzaal
Masques | The grand Tour | Toelichting:
Op basis van brieven van jonge Brieven edellieden uit het eind van de 17e en begin 18e eeuw heeft Olivier Fortin een imaginaire reis – grand Tour – naar het Europese continent samengesteld, van Dover naar Leipzig, over Parijs Versailles, Dijon, Venetië en Rome.

Programma op basis van een origineel idee Alison Mackay. Scenario gebaseerd op authentieke brieven , geselecteerd en geordend door Olivier Fortin.


Vertaling van het Engels naar het Nederlands: Pieter Mannaerts

I. ENGELAND

Henry PURCELL

- Overture (Abdelazer,1695)

- Rondeau
(verteller komt op) – luide stem –
Hé Ho! Dames en heren! Klaar om in te schepen !

De oversteek van Dover naar Calais kost slechts een halve guinea per persoon; de afstand is niet meer dan 21 mijl. Neem zeker een koffer mee met een dozijn hemden; ze moeten veel ruwer zijn wat de Engelsen meestal dragen; want anders moet je snel nieuwe kopen door hun slovenly manier van wassen – ze kloppen er op met een plank tegen een steen in koud water; een half dozijn schoenen; een paar laarzen, en buckskin breeches zijn nodig, want het Franse leer kan het water niet verdragen: zijden kousen, naar de Franse mode, zelfs onder de meest gemene werklui; dit alles, samen met de kleren die je draagt en de hoed op je hoofd, en het beste Franse woordenboek en grammatical, is alle baggage die je nodig hebt; want in de eerste stad waar je je voorneemt te (ver)blijven, moet je je toch naar de Franse mode kleden, à la mode de France, end at doe je zolang je in het land blijft: denk niet dat di teen onredelijke raad is, want een Engelse outfit is genoeg om de Fransen te laten knavery.


The passage in the packet from Dover to Calais, is only half-a-guinea each person; the distance being no much more than twenty-one miles. Be sure to pack in a small trunk a dozen of shirts; they ought to be much coarser than the English in general wear them; otherwise, their slovenly manner of washing (which is by beating them with a board against a stone in cold water) will soon oblige you to buy others; half a dozen pair of shoes; a pair of boots, and buckskin breeches would be requisite, as the French leather is not proof against water : your stockings should be silk, which is the fashion of France, even among the meanest mechanics; these, with the clothes on your back, and the hat on your head, with the best French dictionary and grammar, are all the luggage you ought to take; for at the first town you propose to reside at, you should fit out a la mode de France, and continue so as long as you stay in that country : don't think this advice unreasonable; as an English dress is a sufficient object for French knavery.

PURCELL | The Fairy Queen, Second act tune (begeleiding)

Ik vergat bijna twee noodzakelijke spullen te noemen, genoemd mes en vork. Als je die vergeet, riskeer je af en toe je maaltijd kwijt te raken, want het is de gewoonte van deze zeer beleefde mensen (zowel vrouwen als mannen) om hun grote puntige messen boven te halen voor de maaltijd, want ze liggen zelden klaar op tafel, tenzij er om gevraagd wordt.

Vergeet ook niet een stevige voorraad zakdoeken die nuttig zijn voor wanneer je transpireert, een paar oogbeschermers, een hoed met wijde rand als bescherming tegen de zon, en voor hetzelfde doel een paraplu zoals ze in Italië gangbaar waren, ook al kunnen deze gevaarlijk zijn, zoals een geleerde arts/fysicus mij vertelde, want ze verzamelen de hitte in een piramidale punt die dan loodrecht op je hoofd terecht komt!

Aan boord, dames en heren, aan boord!
I had almost forgot two necessary articles called a knife and fork; which if you neglect taking with you, you'll often run the hazard of losing your dinner; it being the custom of those very polite people (women, as well as men) to lug out their great sharp-pointed knives when going to their meals, as there are seldom any laid on the table, except called for.

Also, don’t forget to bring with you a large supply of handkerchiefs which come in useful when you perspire, a pair of eye-preservers, a wide-brimmed hat as a protection against the sun, and, for the same purpose, an umbrella such as were used in Italy, though theses, as I was warned by a learned physician, could be dangerous, because they gather the heate into a pyramidal point and then cast it down perpendicularly upon the head !!

Aboard ! Ladies and gentlemen, Aboard !
“De wind was zo sterk en het getij zo ruw dat we nauwelijks aan boord raakten. Ik werd ziek vanaf het ogenblik dat ik op het schip kwam, dat vervaarlijk helde van de ene op de andere zijde, veel erger dan toen we zeilden.”
“The wind was so high and the tide so rough that we could scarce get on board. I was sick almost as soon as I got into the ship which rolled prodigiously from one side to the other which was much worse than then we sailed”.
Marin MARAIS | uittreksels uit Alcione

- Tempête

- Chaconne
Beminde vader,

We gingen net van boord en verfrissen ons nu na een erg lange en saaie doorreis van zesendertig uur; we sliepen de eerste nacht in de kajuit zonder ook maar een beetje ziek te zijn; maar de volgende dag was Harry verschillende keren onwel, tot ‘s nachts – toen hij redelijk herstelde en tot nu gezond bleef. Zelf was ik twee uur ziek ‘s morgens; nadien herstelde ik zodat ik in staat was om enkele fowls en pigeon pie te eten ‘s middags, ‘s avonds hetzelfde. De arme bedienden waren echt erg ziek… mijn hoofd is zo duizelig door de beweging van het schip dat ik hoop dat je mij mijn slechte handschrift vergeeft. (…) De stad Calais is veel mooier dan Dover, maar helaas maakt de afstand van eenentwintig mijl over zee een groot verschil wat de vrouwen betreft. Het schone geslacht in Dover omvat niet meteen de grootste schoonheden van Engeland, maar de vrouwen van Calais kan je niet eens mooi noemen: ze zijn bruiner en veel lelijker dan de mannen!


Dear Father,

We are just disembarked and are refreshing ourselves after a very long and tedious passage of six and thirty hours; we slept the first night in the cabin without being at all sick; the next day Harry was ill at different times till night when he grew pretty well and remains so now. As for myself I was sick for about two hours in the morning and afterwards recovered so much as to eat some fowls and pigeon pie for dinner and the same for supper. The poor servants were very bad indeed …. My head is so giddy with the motion of the ship that I hope you will excuse the badness of my writing. (…) The town of Calais is much handsomer than Dover; but alas! that the distance of one and twenty miles across the sea should make such a difference in the women. The fair sex at Dover are not the beauties of England, but the women of Calais are not entitled to the appellation of fair : they are browner and much uglier than the men!

En nu op naar Parijs!

And now, en route to Paris!

Liefste papa,

Ik ben zeer buiten strijd geweest met een ziekte distemper die overal in Parijs huishoudt en wellicht te wijten is aan het Seinewater, maar nu ben ik weer gezond. Ik voel me bezwaard en ongemakkelijk bij mijn uitgaven hier, hoewel je te aardig en genereus bent om ze in je brieven te vermelden. Ik heb mij aan geen enkele extravagantie schuldig gemaakt maar ik slag er niet in om te sparen zoals sommigen doen. (Ik vrees dat ik je moet waarschuwen dat mijn uitgaven in Parijs veel hoger zullen liggen dan mijn vorige, naar wat ik hoor van reizigers, ook al vond je die al extravagant.) sedert ik hier aankwam kocht ik een nieuw ochtendkostuum, omdat mijn oude nogal versleten was, en een mooi zomerpak, omdat mijn beste pak niet goed genoeg was voor Parijs. Verder heb ik mezelf voorzien van nieuw linnen, kocht ik een nieuwe livrij voor mijn man, en een honderdtal noodzakelijke bagatellen/kleinigheden die je beter in Parijs vind dan waar dan ook. Ik moet een goed reispak maken, want mijn winterkleren zijn er te fijn voor. Ik zal mijn andere uitgaven niet opsommen, je kent ze, want je bent hier zelf geweest. Dit is de tijd van mijn leven waar het moeilijk sparen is, en je goedheid schenkt mij gul, ik denk dat het uw voorzienigheid niet schendt. Mijn geliefde papa, ik ken enkel geluk door jouw goedheid, als ik deze ooit verlies ben ik de ergste sukkelaar.

Uw allertrouwste en gehoorzaamste zoon.

Dear Papa,

I have been much out of order with a Distemper that has been universal at Paris and is probably owing the Seine Water, but I am very well again. I am troubled and uneasy at my expenses here though you are too kind and generous to mention them in any of your letters. I am guilty of no extravagance but don’t know how to Save as some people do. (I fear I must forewarn you that my expenses at Paris by the accounts I every day hear from travellers will much more exceed my former, however extravagant you may have considered them). Since I come here, I have bought a new suit of Morning, my old being quite worn out, and a handsome Summer Suit, my best not being good enough for Paris. Besides this, I have furnished myself with new Linen, bought a new Livery for my Man, and a hundred necessary Bagatelles which one finds at Paris better than any where else. I must make a good cloth Suit to travel in, my Winter Clothes being too fine for that purpose. I shan’t enumerate the other expenses, you know them having been here yourself. This is the time of my life in which Money will be ill saved, and your Goodness is lavish of it to me, I think without offending your Prudence. My Dear Papa I know no happiness but in your kindness and if ever I lose that I am the worst of Wretches.

Your very Dutiful and Obedient Son.


Michel MAZUEL (1603-1676)

- Allemande à 5

II. PARIJS & VERSAILLES
Wanneer je in Parijs aankomt als nieuweling, valt als eerste de schoonheid van bruggen en kaaien op: de huizen worden hier immers gebouwd op een afstand van de rivier, en ja kan de twee kaaien een kwartmijl ver samen zien, bedekt aan de ene zijde door twee koninklijke paleizen en de Jardin des Tuileries, en door een aantal erg mooie hotels aan de andere… het is echt op het vlak van de hotels waarin ze beter zijn dan wij; de grootsheid van hun appartementen, hun verlichting en meubilering – dat zie je niet in Engeland. Parijs is erg mooi, helemaal niet zo groot als Londen, maar de straten zijn meestal veel breder en véél beter gelegd, een breed voetpad van ongeveer zes vierkante inch, de lampen hangen midden in de straat dankzij een dradenkruis, wat ‘s nachts een heel mooi effect heft, zeker in de Tuileries gezien vanop de Pont Neuf. (Ik zag de buitenzijde van het Louvre) en werd goed ontvangen door een mountebank en zijn aapje. Ik kon niet anders dan de slimme en wijze dier bewonderen en tegelijkertijd kon ik enkel concluderen dat het meer op de menselijke soort leek dan vele strutting Fransen die ik zag!
Arriving in Paris, the first thing that must strike a stranger’s eye is the beautiful appearance that the bridges and quays make : for here the houses are built at a distance from the river and you see the two quays for a quarter mile together … covered on one side by two of the king’s palace and the Tuileries Garden and on the other by a range of very fine hotels… and truly it is in the article of their hotels which they principally excel us; the magnificence of their apartments, the lighting of them and the furniture is what you don’t see in England. Paris is very handsome, not near so big as London, but the streets in general much larger and abundantly better paved, it being a broad pavement about six inch inch square, the light are hung in the middle of the street by a string cross, which at night has a very pretty effect, especially the Tuileries from the Pont Neuf. (I saw the outside of the Louvre) and I was well entertained there by a moutebank and his monkey. I could not but admire the sagacity and drollery of the animal and at the same time, could not forbear concluding that it had much more the appearance of the human species than many strutting Frenchman that I had seen !
Je kan merken dat de Fransen hun vrouwen alle denkbare vrijheid geven, en zelden last hebben van jaloezie. Neen, een Fransman zal je altijd voorstellen aan je vrouw in zijn bijzijn, en wordt zelfs boos als je haar person niet bewondert. En inderdaad, door de vrijheden die ik een gehuwde dame vaak zag nemen, kon ik maar met moeite haar echtgenoot van de rest van het gezelschap onderscheiden. Ik kon niet anders dan iets opmerken dat volledig nieuw was voor mij, namelijk dat verschillende jongens ‘s avonds rondwandelden om te worden opgepikt, zoals je vrouwen ziet rondlopen rond de speelhuizen in Londen. De hoeren blijken erg boos te zijn om deze praktijken; ik hoorde sommige hardop zeggen dat het hun zaken bijna ten gronde richt!
It is observable that the French allow their women all imaginable freedoms, and are seldom troubled with jealousy; nay, a Frenchman will almost always suffer you to his wife before his face, and is even angry if you do not admire her person: And, indeed, by the liberties I have often seen a married lady use, I have been at a loss to distinguish her husband from the rest of the company. I could not help observing one thing that was entirely new to me, which was several boys that walked about in the evening to be picked up, as women do about the playhouses in London. The whores seemed to be very angry at this filthy practice. I heard some of them aloud that it had almost quite spoilt their trade!

Michel CORRETTE (1707-1795)

- Allegro (Sonate op.20 nr.2 uit Les délices de la solitude)
Parijs is altijd vrolijk. In de winter heeft het enkel het vermaak van een stad. IN de zomer heft het er een aantal van het platteland. Opera’s, toneel, dans, en vermaak van allerlei aard zijn onuitputtelijk bronnen van ledigheid. Het toneel wordt hier over twee huizen verdeeld: het ene voor de opera’s, het andere voor de komedies. Ik heb niet zoveel opera’s gezien, want mijn Frans is niet zo goed om ze te kunnen volgen wanneer ze worden gezongen. De opera, ‘L’Europe Galante’ heb ik verschillende keren gezien en wordt als één van de allerbeste beschouwd. Het is zeer verfijnd, het de muziek en de zang zijn bewonderenswaardig, het toneel groot en prachtig, en goed gevuld met acteurs; de decors passen goed bij het stuk en worden zo snel gewisseld als je je maar kan indenken. Het dansen is uitgelezen, want uitgevoerd door de beste dansmeesters van de stad; de kostuums zijn rijkelijk, geschikt en heel gevarieerd. Het is verwonderlijk dat deze opera’s zo druk bezocht worden: heel wat edelen komen er elke dag naartoe, en sommigen kunnen alles meezingen. Voor ons vreemdelingen was het enige storende element, dat the box verstoord wordt door deze liederen die spontaan in sommige delen van de opera’s worden meegezongen: de toeschouwers zijn hier evenzeer acteurs als diegenen die op het toneel zelf staan.
Paris is always gay. In the winter it has only the gaieties of a town. In summer, it has some of those of the country. Operas, plays, balls, and entertainment of many kinds, are perpetual resources for the idle. The Plays here are divided into two Houses: One for the Operas, and the other for the Comedies. I did not see many Operas, not being so good a French-Man as to understand them, when Sung: The Opera, called l'Europe Gallante, I was at several times, and it is lookt upon as one of the very best. It is extremely fine, and the Musick and Singing admirable: The Stage large and magnificent, and well filled with Actors: The Scenes well suited to the thing, and as quick in the removal of them as can be thought. The Dancing exquisite, as being performed by the best Masters of that Profession in Town: The Clothing rich, proper, and with great variety. It is to be wondered, that these Operas are so frequented: There are great numbers of the Nobility that come daily to them, and some that can Sing them all: And it was one thing that was troublesome to us Strangers, to disturb the Box by these voluntary Songs of some parts of the Opera or other; That the Spectators may be said to be here as much Actors as those employed upon the very Stage.

André CAMPRA

- Ouverture uit “L’Europe Galante”

- Premier air pour les Plaisirs

- Passepieds
Het Paleis van Versailles – een paar mijl verder in het heuvellandschap, vergelijkbaar met Black-Hath of Tunbridge – is zonder discussie het meest luxueuze in heel Europa. Het is, zoals ik al zei, op erg ondankbare bodem neergepoot, zonder geschikte aarde voor kruiden, of water; maar de koning zorgde ervoor dat dit in overvloed werd aangevoerd, wat de boden vruchtbaar maakte. De vergulde tegels en het dak hebben een wonderlijk uitzicht. Vanop de esplanade naar de tuinen en parterres heb je het meest geweldige uitzicht, zeer groots, met een enorm waterbekken in het midden, omrand met witte marmer. Het zou eindeloos zijn om de aankleding van deze tuinen van marmeren standbeelden te beschrijven, met vazen van koper en marmer, een veelheid aan fonteinen, en kanalen zo breed als zeeën die in een rechte lijn lopen van het begin van de tuinen tot zover het oog reikt.
Op 17 mei werd bevolen om het water te laten spelen voor het vermaak van de Engelse Gentlemen. Het spel van de waterstralen die in de lucht omhoog gestuwd worden wordt hier op duizend manieren gespeeld. Het ‘théâtre des eaux’ en de triomfboog zijn de meest bekende vormen.

As to the Palace of Versailles (which is yet some miles further within the Mountainous Country, not unlike Black-Hath or Tunbridge) 'tis without dispute the most' magniſicent of any in Europe . 'Tis, as I said, plac'd in a very ungrateful Soil, without Earth proper for Herbs, or Water; But the King hath brought that to it in abundance, and made the Ground too to be fruitful. The Gilded Tiles and Roof have a marvellous effect in prospect. In the Esplanade towards the Gardens and Parterres are the noblest things that can be seen, vastly great, with a very large Basin of water in the middle, walled round with White Marble … It were endless to tell all the Furniture of these Gardens of Marble Statues, and Vases of Brass and Marble, the multitude of Fountains, and those wide Canals like Seas running in a straight line from the bottom of the Gardens, as far as the Eye can reach.

May the I7th, the Waters were ordered to Play for the Diversion of the English Gentlemen. The Playing of the Spouts of Water, thrown up into the Air, is here diversiſied after a thousand fashions. The Theatre des eaux, and the Triumphal Arch are the most famous Pieces.

Michel-Richard DE LALANDE

- Chaconne (Les Fontaines de Versailles)
Liefste moeder,

Ik schreef je vanuit Calais en deze plek en we hebben nog van niemand een brief ontvangen.

We zijn nu meer dan drie weken in Dijon; de ligging ervan is erg aangenaam, en het uitzicht lijkt op sommige plaatsen voldoende om je aan Oxford te doen denken. Deze plek heeft geen gebrek aan gezelschap: op onze muziekconcerten en onze maskerades, die tijdens de carnavaltijd elke zondagavond werden gehouden, heb ik gewoonlijk (of fashion?) meer dan 150 mensen gezien. Hoewel het vasten is, gaan de concerten gewoon door; want de zondag is de hoogdag van het vermaak. Naar onze smaak tenminste is hun muziek niet zo aangenaam als de Engelse. Ze hebben meer dan dertig handen en stemmen: vooraan zitten zes vrouwen, die allen zingen; maar op de meest huilende manier die ik ooit hoorde: bovendien zijn ze allemaal, op één na (de minnares van de gouverneur) erg lelijk, en zonder enige uitzondering op een grove manier beschilderd in zowel rood als wit. In het midden is een verhoog gebouwd waarop de master of the music staat; met een rol papier in zijn hand, met zijn hoofd en zijn hele lijf geeft hij voortdurend de maat aan, op zo’n heftige manier dat ik er niet aan kan denken zonder te moeten lachen!

Dear Mother,

I have written to you from Calais and this place and we have not yet received a single letter from anybody.

We are now above three weeks old at Dijon: the situation of it is very agreeable, and has in some parts of the Prospect, just resemblance enough to put one in mind of Oxford. This place does not at all want for company: at our Concerts of Music, and our Masquerades, which all the Carnival time were every Sunday Night, I have seen above 150 people of fashion. Though tis Lent, the Concerts continue still at the same time; for Sunday here is the high day of diversion. Their Music at least to us, is not so agreeable as the English. They have above thirty hands and voices: in the Front of’em are six women, who all sing; but to me in the most howling manner that I ever heard: indeed all except one (who is the Governour’s Mistress) are extremely ugly, and without any exception painted to a gross degree, both the red and the white. In the midst of these is a desk rais’d, on which stands the Master of the Music: he has a roll of paper in his hand, with which, his Head, and his whole body, he is continually keeping time, in so violent a manner, that I can hardly think of him without laughing !



(verteller dirigeert bij het begin van het stuk, met een rol papier)

Marin MARAIS

- Marche pour les bergers et les bergères (Alcione)
We hebben hier een zeer gure winter beleefd; sneeuw van twee voet hoog gedurende vijf weken; nu is ze bijna gesmolten, en deze namiddag had ik een erg aangename wandeling op de wallen rondom de halve stad. Maar om terug te komen: mijn Heer woont in een deel van het Merchants house, en ik ben van nabij bevriend geraakt met zijn vrouw. [BEGELEIDING — SARABANDE] Ik vermoed dat ik mijn landlord een cuckold zou kunnen maken als ik zou willen, maar dergelijke laagheden liggen niet in mijn natuur. Soms spendeert ze de halve dag met mij in mijn vertrekken: en doordat ze onophoudelijk Frans kwekt, en ik haar steeds probeer te antwoorden, heeft ze mij veel meer geleerd dan mijn leraar Frans. Ze is ongeveer vijfendertig, of misschien by our Lady veertig. Maar steeds brisk en spraakzamer dan zeven papegaaien. Wanneer ik haar niet begrijp, of zij mij niet, schieten we steeds in de lach, zodat dit een bijzonder prettige manier is om een taal te leren. Ik lach tot mijn flanken er pijn van doen, en dan gaan we weer wandelen.
We have had an extreme hard winter here; Snow two feet deep for these five weeks; tis now almost gone, and this afternoon I had a very pleasant walk half round the Town upon the Remparts. But to return: My Lord lives in part of Merchants house, whose wife and I have grown extremely acquainted. [UNDERSCORE — SARABANDE] I believe I might make a Cuckold of my Landlord, whenever I had a mind to it: but with such a villainy is not in my nature. She is sometimes half the day together in my Chamber: and as she is eternally speaking French, and I always endeavouring to answer her, she has really done me more good that way than my French Master. She is about five and thirty, or by our Lady, Forty Years old: but forever brisk, and more talkative than seven Parrots. When I don’t understand what she says, or she does not understand what I say, we always fall a laughing: so that tis a very merry method of learning a language. I laugh till I hold my sides; and then walk we talk again.

Jean-Philippe RAMEAU

- Le Vézinet (uit Pièces de clavecin en concerts)
In mijn laatste brief vertelde ik kapitein Rolle over mijn top dress; maar ik moet het ook aan jou herhalen, uit vrees dat hij mij verkeer zou begrepen hebben. Het is een zwarte fluwelen jas afgeboord met rode zijde, een zwarte waistcoat afgeboord met wit, zwarte fluwelen britches en zwarte zijden kousen; een zwaard steeds aan mijn zijde en een wandelstok die ik nooit uit mijn handen laat. Om het geheel te bekronen een Franse pruik in een tas, met twee zwarte stukken zijde die aan elke kant tot onder mijn kin reiken en verborgen worden onder mijn borstknopen. Daarnaast ben ik net begonnen met danslessen; en ik geloof dat ik als een ware gentleman zal thuiskomen. Doe je hartelijke groeten aan mijn zus: ik hoop dat zij, jij en alle vrienden het goed maken; en verblijf, voor altijd, je meest verkleefde …

I told Capt Rolle in my last letter about my top Dress here; but I must repeat it to you, for fear his should miscarry. Tis a black Velvet Coat lined with red Silk, a black Waistcoat lined with white, black Velvet Britches, and Black-silk stockings: a sword always tuckt to my side, and a cane never out of my hands; and to crown all, a French Wig in a bag, with two large black pieces of Silk that come on each side under my chin, and are lost in the buttoning of the Breast. Beside this, I have just begun to learn to dance; and I believe verily shall I come home very much a Gentleman. My hearty Service to my Sister: I hope she, and you, and all friends are well; and am ever your most affectionate…



Michel CORRETTE

- Les Sauvages (uit Concertos comiques) (3’00’)

*** PAUZE***

III. VENETIË EN ROME

Claudio MONTEVERDI

- Sanctorum Meritis (solo gespeeld op altviool)

Geliefde vader,

Na een overvloed aan fijnzinnigheden en grote vermoeidheden te hebben geleden ben ik langs Europa’s slechtste wegen tot in Venetië geraakt. Het genot van hier aan te komen was nog groter geweest als ik hier van jou en mijn andere vrienden brieven had mogen ontvangen, zoals ik met reden verwachtte. Maar is het door de slordigheid van mijn bankier of door één of andere wantoestand met de post – ik heb van niemand ook maar een regel gekregen, want mij ongemakkelijk maakt en mij duizend angsten bezorgt.

Dear Papa,

After seeing abundance of fine things and suffering a great many fatigues I am got through the worst roads in Europe as far as Venice: My pleasure at coming to this town wou’d have been much greater if I had found any letters here from You and my other friends as I had reason to expect; but whether it is my Banker’s negligence or some disorder in the Posts, I have not received a line from any body, which makes me very uneasy and gives me a thousand fears.
Als er ooit een aangename plek was in de wereld waar ik twee of drie maanden zou willen leven, dan wel in Venetië, in het bijzonder in deze tijd van het jaar. Het is niet te vergelijken met wat dan ook ter wereld. De straten lopen vol zee, en in de plaats van een koets is er steeds een boot die op je wacht – ze noemen ze hier gondola’s. ze zijn uitstekend gebouwd voor wendbaarheid en het snuggest ding dat ik ooit zag. We verblijven in een erg mooi huis, op de grote straat, met zicht op de grote brug, de Rialto. Het beste operahuis is vlakbij; en we kunnen er te voet naar toe, wat eigenlijk best bijzonder is hier. Je zou erg gecharmeerd zijn door hun zang: ik hoorde hier gisteravond Faustina en Bernacchi, die vorige winter in Engeland waren; en de eerste zingt werkelijk uitstekend. Er is geen plek met een groter aantal verfijnde schilderijen dan Venetië. Het aantal collecties is eindeloos en de één of andere gaan bewonderen is wat je hier ’s morgens doet. Eens je in je boot bent, ben je tot je verrassing in geen tijd op je bestemming: de gondola’s schieten als een pijl uit een boog over het water. En hoewel er in elke straat grote aantallen boten zijn, zijn ze zo behendig in het sturen dan je zelden twee boten ziet die elkaar hinderen. We blijven hier twee of drie maanden; nadien trekken we naar Rome.
Geef mijn genegenheid ook aan mijn geliefde moeder, en stuur mijn liefde aan allen bij jullie.

If ever there was an an agreeable place in the world to live in for two or three months, it must be Venice: especially at this time of the year. It looks like nothing else in the world. The streets are full of sea; and instead of a Coach, you have always a boat (they call’em Gondolas here) waiting for you. They are the best contriv’d for swiftness and the snuggest thing to be in as I ever saw in my life. We live in a very good house, in the great street, just in sight of the great Bridge, the Rialto. The best Opera House is just by us; and we can go to it afoot, which is particular enough in this place: you’d be charm’d with their signing: Faustina and Bernacchi, who were both in England last winter, I heard there last night, and the former of them sings certainly most exquisitely well. There’s no place where perhaps a greater number of fine-looking pictures than in Venice. The Collections of them are without number and the going to see one or other of them is the business of the morning. When you are once got into your boat, you are surpriz’d to find yourself so soon at the place you are designed for: they shoot along like Arrows tho’ there are such multitudes going and coming in every street, they are so dextrous in the management of’em that you scarce ever see any two of’em hindering one another. We shall stay here two or three months; and then for Rome.

Duty to Dear Mama and Love to all your Fireside.

Tomaso ALBINONI

Sinfonia a cinque op. 2 in G

- Grave-adagio

- Allegro
Liefste moeder,

Gisteren kwamen we veilig in Rome aan; deze morgen heb ik al genoeg gezien om oprecht verwonderd te zijn door haar grootsheid. Tijdens ons verblijf in Venetië nam ik de moeite om alles wat magnifiek was te melden, nu zijn we vierhonderd mijl van haar territorium verwijderd, en denk ik dat ik het met wat meer veiligheid kan zeggen: de toestand van de stad is niet méér bijzonder dan hun manieren. Ze schijnen volledig verdeeld tussen debauchery en devotie: en natuurlijk is het de meest melancholische en de vrolijkste plek ter wereld. Tijdens het Carnaval laten ze al hun passies(meer NL word) de vrije loop; en dat ze maar half gaar zijn, is nog zacht uitgedrukt. De grootste ontspanning verschijnt op het grote plein dat ze de Piazza de San Marco noemen, met alle rare gewoontes van dien: de gezichten worden verborgen, kortom, het is een maskerade die zes weken duurt. Het is het plezier voor vreemdelingen om hen hun rollen te zien spelen: want het vergt heel wat oefening om zich geschikt te gedragen en de Venetianen zijn erg opmerkelijk geworden in hun Kunst van het Mimicking(nabootsen). Op een dag waren er twee excellente wilde Indianen, man en vrouw, die dapper door de menigte wandelden. De vrouw was wat te proper voor een Indiaan; want ze had een muff laten maken uit een hol stuk bemoste eik dat haar uitstekend stond. Een andere keer was er een grote dikke kerel gekleed als voedster; en één van de grootste mannen in Venetië als een baby in wapperende kleren: het arme kind schreeuwde elke minuut zo luid als het kon om méér pap; en van zodra de voedster hem voedde spuugde hij het weer uit; tot jolijt van de toeschouwers. Ik stond in de buurt toen een ongelukkige Engelse zeeman, die van de nabije haven naar het plein gewandeld was, kwam kijken. Het Grote Kind was zo kwaadaardig en mikte zo goed dat hij hem ongewenst de mond vol spuwde. Mijn landgenoot nam het zo slecht op en zwaaide zo furieus met zijn vuist: was ik niet tussenbeide gekomen, hij had de baby zijn tanden door de keel geramd.

Dear Mother,

Yesterday we arriv’d safe to the City of Rome; and this morning only I have already seen enough to make one most sincerely amaz’d at the magnificence of it. All the time we stayed in Venice, I did care to mention anything relating to it: now we are four hundred miles out of their Dominions, I think I may do it with some safety. The Situation of their city is not more particular than their manners. They seem wholly to be divided between Debauchery and Devotion: and of course ‘tis is the most Melancholy, and the most gay place, in the world. In the Carnival, they give a loose to all their passions; and ‘twou’d be a modest thing to say they are only half mad. The great diversion is appearing in the Great Square, which is call’d the Place of St. Mark, in all the odd habits they can invent: their faces are hid, and, in short, ‘tis a Mascarade of six weeks continuance. The pleasure of Foreigners there is to see them act over their parts: for it requires a good deal of practise to behave so properly as they do and the Venetians are grown very eminent for the Art of Mimicking. One day, there was two excellent wild Indians, a male and a female, walk’d up and down sagely thro’ the crowd. The female one was a little polisht for an Indian; for she had a Muff made of a hollow piece of a mossy oak that became her extremely. Another time, there was a great fat fellow dressed up like a Nurse; and one of the tallest gentlemen in Venice like an Infant in swaddling clothes: the poor child bawld every minute as loud as it cou’d for more pap; and as fast as the Nurse fed him sputtered it out again; very much like to the diversion of the spectators. I was by him at the instant that an infortune English sailor, who had ventur’d from the Port (which is just by) to the Place; stood to gape upon him; and the Great Child was so mischievious, and aimed so well, as to give him a mouthful he did not care for. My countryman took it very ill, and clinched his fist very furiously at him; and I believe verily, if we had not interceded with him, would have beat the Baby’s teeth down his throat.


Antonio VIVALDI

Concerto voor strijkers in G RV 157

- Allegro
Alessandro MARCELLO

Concerto voor hobo in d S.Z 799

- Adagio

- Presto
Hier in Rome is het weer zo heerlijk dat ik elke avond in een andere mooie tuin ga wandelen; en ik wordt gecharmeerd oor wat ik zie van deze stad, hoewel er nog veel meer te zien valt. Schilderijen (ik bedoel goede) zijn erg zeldzaam; want de uitzinnige vraag die er naar is de laatste jaren en het sterke verval van de schilderkunst hier, maakt schilderijen erg zeldzaam en erg duur.
Here in Rome, the weather is so fine that I walk every evening in a different beautiful garden; and I own I am charmed with what I see of this town, though there yet remains a great deal more to be seen. Pictures of all kinds (I mean good ones) are very rare; for the prodigious demand there has been for them of late years, and the great decay of painting here, makes them extremely rare and highly prized.
Hoe vaak heb ik erg onwetende mensen op de meest peremptory: nadrukkelijke manier, over erg twijfelachtige schilderingen, in extase horen vallen bij het horen van de namen Raphaël, Titiaan of Correggio; mensen die nooit aan een schilderij dachten tot ze de Alpen over waren, en in hun enthousiasme op enkele maanden tijd een grote geleerdheid verwierven. Hoe is dat te verklaren? Is het Romeinse klimaat aanstekelijk? Ik geloof van wel.
How often have I heard very ignorant people decide in the most peremptory manner, on very doubtful paintings, fall into ecstasies on the name of Raphael, Titian or Correggio, who never thought of a picture till they crossed the Alps, and acquired their enthusiastic erudition in the course of a few months. How shall we account for this ? Is the climate of Rome infectious ? I do believe it.

De studie van oudheden, schilderijen, architectuur, en de andere kunsten die hier zo perfect worden gevonden, hield me op een wijze en elegante manier bezig. Je moet weten dat ik een sterke smaak heb voor de deugd. Ze houdt me gedurende vele uren aangenaam bezig; zonder haar zou mijn geest aan verveling (ennui) ten prooi vallen.



The study of antiquities, of pictures, of architecture, and of the other arts which are found in such great perfection (here) occupied me in a wise and elegant manner. You must know that I have a great taste for virtu. It entertains me agreeably during many hours when without it my mind would be a prey to ennui.
Ik moet toegeven dan ik me middenin mijn Romeinse studies met sensuele ontspanningen bezighield. Op een avond liep ik rond als een imperious, met een kleine Franse schilder, een jong lid van de Académie, steeds ijdel, alert, en vrolijk, die mijn jakhals was. Ik herinnerde me de rakish daden van Horatius en andere Romeinse liefdesdichters, en ik dacht dat ik me een kleine indulgence wel kon permitteren, in een stad waar de prostituees toegelaten worden door de vicaris kardinaal. Zo verzamelt een slecht beteugelde geest losse ideeën en brengt ze samen tot een leidraad voor actie. Ik werd echter tot staan gebracht door een onaangenaam voorval waar alle libertijnen mee te maken krijgen. Toen we onze kamer binnenwandelden, pratend over de handel in de geslachten, zei je mij met een glimlach “Er zijn meerdere redenen om op te passen voor Italiaanse meisjes.” Ik ontdekte in Rome dat dat erg raak advise was.
I must admit that in the midst of my Roman studies I indulged in sensual relaxations. I sallied forth of an evening like an imperious lion, and I had a little French painter, a young academician, always vain, always alert, always gay, who served as my jackal. I remembered the rakish deeds of Horace and other amorous Roman poets, and I thought that one might well allow one's self a little indulgence in a city where there are prostitutes licensed by the Cardinal Vicar. Thus does an illregulated mind assemble scattered ideas and compose from them a principle for action. I was, however, brought to a halt by an unpleasant occurrence which all libertines have to reckon with. When we walked in your room, disputing about the commerce of the sexes, you said to me with a smile, "Watch out for Italian girls for several reasons." I discovered at Rome that your advice was very sound.
Arcangelo CORELLI

Concerto Grosso in D Major, Opus 6, Nr. 1

- Allegro (2 laatste delen)

IV. DUITSLAND
Duitsland! Slecht weer en onmogelijke wegen, er is geen verharding zoals in Frankrijk en Italië. De koets gaf de geest voor we het eind van de reis bereikten: het voorstuk van de chaise werd van het achterste gescheiden, zodat we als ellendig en belachelijke toeschouwers achterbleven in het midden van de weg, terwijl de koets wegreed met de coach box en de voorwielen. We moesten ons comfort inruilen voor dat van een hard trotting chaise paard, met zulke ellendige zadels dat we beschaamd waren om de stad in te rijden. Dus stegen we af aan de poort en stapten we naar de herberg.
In Leipzig ging ik naar het koffiehuis en zag het koninklijke paleis, waar de koning meestal verblijft. De stad is geheel nieuw, met mooie brede straten en pleinen, en overwegend met houten frames gebouwd; er zijn drie mooie kerken met steeples, grote mannen uit alle landen en religies zijn hier, de Moskovietenkapel voor de Moskovieten, een pauselijke kerk en één voor bijna elk religie.

GERMANY ! Bad weather and impracticable roads, being no sort of pavement as in France and Italy. The carriage broke into pieces before we got to the end of our journey, fairly separating the fore part of the chaise, from the hind, leaving us miserable and ridiculous spectators in the middle of the highway, whilst the postilion drove away with the coach box, and fore wheels. We were obliged to change our easy situation for that of a hard trotting chaise horse, with miserable saddles so bad that we were ashamed to ride into the town, therefore alighted at the gate, and walked to the inn.



In Leipzig, I went to the Coffee House, saw the King Palace — the King resides mostly here. The town all new, fine broad streets, & squares, but mostly built with frames of wood, 3 fine churches with steeples, tall men here of all nations, & religions, the Muscovite chapel for the Muscovites, a Popish church, & for all religions almost.
G.P. TELEMANN

Uittreksels uit Ouverture-Suite “Les Nations” TWV 55:G4

- les Moscovites

- les Suisses

- les Portuguais
De mensheid is overal dezelfde: net als kersen of appels kunnen ze verschillen in grootte, vorm of kleur, ze komen uit verschillende bodems, klimaten of culturen, maar eigenlijk is het dezelfde soort; de kleine zwarte woudbes staat niet dichter bij de maydukes die worden geserveerd bij grote banketten dan de wilde naakte heiden bij de figuren versierd met hoorntjes en linten. Deze observatie kunnen we verderzetten: alle dieren worden geprikkeld door dezelfde passies en gedragen zich bijna hetzelfde, voor zover we kunnen zien.

Mankind is every where the same : like cherries or apples, they may differ in size, shape, or color, from different soils, climates, or culture, but are still essentially the same species ; and the little black wood cherry is not nearer akin to the maydukes that are served at great tables, than the wild, naked heathen, to the figures adorned with coronets and ribbons. This observation might be carried yet further : all animals are stimulated by the same passions, and act very nearly alike, as far as we are capable of observing them.
Rijmend? Zo trok ik Europa rond en ontmoette ik elke zond’ op christelijke grond; zag elk hof, hoorde elke koning zijn koninklijke zin voor opera of de kermis verklaren; de Stews en paleis samen geëxploreerd met glans en met verhoerde geest; ik probeerde alle hors-d’oeuvres, alle likeuren, dronk oordeelkundig en dineerde met durf. Ik liet de saaie lumber of the latin score vallen, verzaakte aan mijn eigen taal en leerde niets meer/bij; alle klassieke geleerdheid verloor ik op klassieke bodem. Zie nu, half-genezen en perfect weel-bred, met niets dan een solo in mijn hoofd!

Thus, I sauntered Europe round and gathered every vice on Christian ground; Saw every court, heard every King declare his royal sense of Operas or the Fair; The Stews and Palace equally explored with glory and with spirit whored; Tried all hors d’oeuvres, all liqueurs defined, Judicious drank, and greatly daring dined. Dropt the dull lumber of the Latin score, Spoiled my own language and acquired no more; all Classic learning lost on Classic ground. See now, half-cured and perfectly weel-bred, with nothing but a solo in my head !
Johann Sebastian BACH

Die Elenden sollen essen, BWV 75: Sinfonia uit het tweede deel (cantus firmus op de melodie Was Gott tut, das ist wohlgetan)

Vertaling—Pieter Mannaerts.
MEER WETEN:
Over het fenomeen: jonge edellieden op verkenning in Europa

Zie: http://www.antiekdenoudenoverzet.be/nl/op-reis-in-het-verleden--een-interessante-ontdekking-



Zie: http://www.geschiedenisbeleven.nl/grand-tour/

  • I. ENGELAND Henry PURCELL - Overture (Abdelazer,1695) - Rondeau
  • Marin MARAIS | uittreksels uit Alcione - Tempête - Chaconne
  • Michel MAZUEL (1603-1676) - Allemande à 5 II. PARIJS VERSAILLES
  • Michel CORRETTE (1707-1795) - Allegro (Sonate op.20 nr.2 uit Les délices de la solitude)
  • André CAMPRA - Ouverture uit “L’Europe Galante” - Premier air pour les Plaisirs - Passepieds
  • Michel-Richard DE LALANDE - Chaconne (Les Fontaines de Versailles)
  • Marin MARAIS - Marche pour les bergers et les bergères (Alcione)
  • Jean-Philippe RAMEAU - Le Vézinet (uit Pièces de clavecin en concerts)
  • Michel CORRETTE - Les Sauvages (uit Concertos comiques) (3’00’) *** PAUZE*** III. VENETIË EN ROME
  • Tomaso ALBINONI Sinfonia a cinque op. 2 in G - Grave-adagio - Allegro
  • Antonio VIVALDI Concerto voor strijkers in G RV 157 - Allegro Alessandro MARCELLO Concerto voor hobo in d S.Z 799
  • Arcangelo CORELLI Concerto Grosso in D Major, Opus 6, Nr. 1 - Allegro (2 laatste delen) IV. DUITSLAND
  • G.P. TELEMANN Uittreksels uit Ouverture-Suite “Les Nations” TWV 55:G4 - les Moscovites - les Suisses - les Portuguais
  • Johann Sebastian BACH Die Elenden sollen essen, BWV 75: Sinfonia uit het tweede deel (cantus firmus op de melodie Was Gott tut, das ist wohlgetan )

  • Dovnload 76.5 Kb.